Nadchodząca aukcjaLXII Aukcja: Sztuka Dawna · 1 grudnia 2026, godz. 19:00
1/1
Oferta · Sztuka dawna (do 1945)Niedostępny

Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy)1885–1939

Portret Zofii Tabeau

Obiekt obecnie niedostępny
Datowanie
1933 r.
Technika
pastel, papier naklejony na tekturę
Wymiary
64 x 50 cm
Sygnatura i oznaczenia

sygnatura: sygn. i dat. p. d.: "(TIB) / 1933 / Ign Witkiewicz IX NP / Nπ"

ID obiektu
2318

Opis obiektu

„Wprawdzie Witkiewicz uważał, że portret, jeżeli nie jest kompozycją Czystej Formy, jest co najwyżej «psychologiczną zabawą przy pomocy artystycznych środków», niemniej przez oderwanie od reguł, przyzwyczajeń i wypracowanych formuł stylu, przez zawierzenie instynktowi rejestrującemu stany rzeczywistości wewnętrznej – modela i własnej, stworzył w malarstwie portretowym «coś w swym rodzaju zupełnie odmiennego» – zjawisko, jakiego nie zna sztuka światowa” – pisała Anna Micińska. Prace wykonane pod szyldem Firmy Portretowej z jednej strony stanowią zapis artystycznych wizji artysty, z drugiej – charakterystycznych cech, które dostrzegał w portretowanych osobach.

Ściśle określone przez artystę rodzaje portretów, ze szczegółowo odnotowanymi informacjami o stosowanych podczas ich tworzenia substancji, składają się na historię artystycznych doznań Witkacego. Nawet te malowane bez stosowania mocnych środków odurzających, naznaczone są rysem witkiewiczowskiego nieokiełznania. Zamawianie podobizny u ekstrawaganckiego artysty stało się modne w okresie międzywojennym. Witkacy malował swoich przyjaciół, znajomych, klientów korzystających z usług Firmy. Tworzył też autoportrety.

Irena Jakimowicz zwróciła uwagę, że „portret […] był polem dialogu artysty z modelem, a w sumie w jakiejś mierze ze społeczeństwem swoich czasów […]”.Prezentowana praca należy do typu B – „bardziej charakterystycznego”. Oznaczenia na obrazie informują, że podczas malowania Witkacy nie pił i nie palił. Wyrazista postać kobiety, budzi respekt, ale i emanuje łagodnością. Stonowane pastele, które dominują w portrecie, przełamane są tłem w kolorze akwamaryny. Dostojna dama namalowana przez artystę to Zofia Tabaeau – żona Ferdynanda, założyciela pierwszej publicznej apteki w Zakopanem. Interesującym elementem w stroju Pani Tabeau jest przypięty medal. Bohaterka obrazu wg wspomnień rodziny należała do Sodalicji Mariańskiej – katolickiego stowarzyszenia świeckiego. Miało ono za cel m. in. doskonalenie moralne, rozwój pobożności maryjnej i eucharystycznej oraz działalność charytatywną. Oznaka sodalicyjna była znakiem rozpoznawczym członków stowarzyszenia, przyznawanym (oprócz dyplomu) podczas uroczystego przyjęcia. Jak opisuje Mieczysław Łacek była noszona również w zwykłe dni jako ozdoba religijna. Być może medal z portretu Zofii Tabeau ma właśnie taki charakter.

Rodzina Tabeau była dobrze znana Witkacemu. W ich domu malarz spotykał się z Bronisławem Malinowskim – wybitnym antropologiem, z którym udał się w podróż na Antypody w 1914 roku. Ferdynand Tabeau wspomógł finansowo tę wyprawę. Był on magistrem farmacji, działaczem Towarzystwa Tatrzańskiego, współzałożycielem TOPR-u. Witkacy namalował nie tylko portret żony Ferdynanda Tabeau, ale i jego córki, również Zofii. Interesujące, że powstał w tym samym czasie, co omawiany obraz – we wrześniu 1933 roku. Praca nad tym portretem wspominana jest przez artystę w liście do żony – Jadwigi. Obraz wymieniony jest również w publikacji Ireny Jakimowicz „Stanisław Ignacy Witkiewicz 1885-1939”.

W roku powstania „Portretu Zofii Tabeau”, Witkacy wystawiał swoje prace na ekspozycjach Związku Plastyków w Zakopanem. Odbył też liczne podróże, m. in. do Wilna i Warszawy. W 1933 roku krakowski Teatr Cricot wystawił „Mątwę”. Witkacy dużo pisał i publikował: w „Zecie”, „Gazecie Polskiej”, „Przeglądzie Filozoficznym”.

O artyście

Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) 1885–1939

Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) przyszedł na świat w 1885 roku w Warszawie, zmarł śmiercią samobójczą w miejscowości Jeziory w 1939 roku. Artysta kontrowersyjny. Wielbiciele jego twórczości zwracają uwagę, że był nie tylko interesującym artystą, ale również filozofem, dramaturgiem, teoretykiem sztuki, prekursorem fotografii. Był synem znanej postaci artystycznej tamtego okresu, Stanisława Witkiewicza. Rodzicami chrzestnymi Witkacego byli aktorka Helena Modrzejewska oraz bajarz góralski Jan Sabała Krzeptowski.

Karta artysty