Upcoming auctionLXII Aukcja: Sztuka Dawna · 1 December 2026, 19:00
1/5
Lot 6 · XLVII Aukcja: Sztuka DawnaSold

Juliusz Kossak1824–1899

Wołyń, Ukraina, Podole - tryptyk

Sold
Technique
ink, pen, paper
Dimensions
22 x 53,5 cm w św. p-p. (całość); 22 x 14,5 w św. p-p. (każdy rysunek)
Signature and inscriptions

środkowy rysunek sygn. p. d.: Juliusz Kossak

Provenance

kolekcja prywatna, Polska

Object ID
697

Description

A czy znasz ty, bracie młody,

Te pokrewne twoje rody?

Tych Górali i Litwinów,

I Żmudź świętą, i Rusinów?

[...]


Kędy wóz twój, bracie, wbiegnie

Na szerokie czarne drogi,

Tam przed Labą Wołyń legnie

I zapomnisz kraj ubogi.

W lewo spłyną czarne role

Ukrainy bujne leże:

Na wprost, aż po Dniestr, Podole;

A wzdłuż Dniestru — Pobereże.

Tam już dostać wody zdrowéj,

Tam krynice i dąbrowy,

I brzozowe czyste gaje,

A pług czarną ziemię kraje.

[...]




Wyjątkowy zestaw trzech rysunków jednego z najwybitniejszych polskich ilustratorów i malarzy XIX w. Każde z dzieł charakteryzuje się rozbudowaną kompozycją o wielowątkowej narracji, rozpoznawalnym dla tego artysty mistrzostwem wykonania i śmiałym prowadzeniem linii. Oferowany tryptyk nawiązuje do cyklu prac wykonanych do poezji Wincentego Pola. Przykładem jest jeden z obrazów - "Wołyń", który w warstwie kompozycyjnej jest niemal identyczny z ilustracją zamieszczoną do utworu "Pieśń o ziemi naszej", wydanej w publikacji z 1887 roku nakładem m. in. J. K. Żupańskiego. Tym samym prezentowane, pełnowymiarowe malarskie dzieło, mogło być inspiracją dla wydanej drukiem ilustrowanej edycji poezji.


Pol w swoim utworze opisywał rejony ziem polskich (będących wówczas pod zaborami), charakterystyczne elementy ich przyrody, co miało walory zarówno edukacyjne, popularyzatorskie, jak i patriotyczne. Poemat "Pieśń o ziemi naszej" został wydany w 1843 roku i cieszył się społecznym uznaniem.


Nazwy historycznych krain umieszczone w kompozycjach Juliusza Kossaka mają swoje uzasadnienie także bliższe biografii twórcy. Podróżował po majątkach ziemskich, przykładowo na Wołyniu i Podolu. Podczas wieloletnich wojaży mógł obserwować codzienność toczącą się w szlacheckich dworach, co znakomicie wykorzystał w swoich sentymentalnych, ale też mocno osadzonych w realiach, dziełach malarskich. Znając obyczaje i sposób funkcjonowania tamtejszej arystokracji, przyczyniał się także do kultywowania i wzmacniania polskości. Stąd tak wiele odwołań w jego malarstwie do rodzimych twórców. Dzieła Wincentego Pola były dla niego bardzo inspirujące. 


Warto przypomnieć, że działalność ilustratorska Juliusza Kossaka należała do istotnych etapów w jego pracy twórczej. "Kłosy", "Tygodnik Ilustrowany" (którego zresztą działem artystycznym kierował przez cztery lata), ale też wydawnictwa książkowe, współpracowały chętnie z artystą. Do jego dorobku należą ilustracje do takich ikonicznych dla kultury polskiej utworów, jak "Konrad Wallenrod" Adama Mickiewicza czy "Ogniem i mieczem" Henryka Sienkiewicza.  


Wartość kolekcjonerska tryptyku i dostępność w publicznej ofercie aukcyjnej warta jest zauważenia przez miłośników konwencji malarskiej artysty. Co ciekawe, w tym roku obchodzimy dwusetną rocznicę jego urodzin.

Literature

- Pol W., Pieśń o ziemi naszej z ilustracjami Juliusza Kossaka, J. K. Żupański Poznań - J. K. Żupański & K. J. Henmann - Kraków, 1887

- Pol W., Pieśń o ziemi naszej, Gebethner i Wolff, Kraków 1919.

About the artist

Juliusz Kossak 1824–1899

Juliusz Kossak urodził się 29 października 1824 roku w Nowym Wiśniczu, zmarł 3 lutego 1899 w Krakowie. Znakomity polski malarz, akwarelista, batalista, założyciel malarskiego rodu Kossaków. Miłośnik koni. Już jako młody chłopak rysował karykatury nauczycieli i kolegów. Jego pasja malarska była na tyle silna, że pomimo niechęci ze strony rodziny postanowił zostać artystą.

Artist page