Upcoming auctionLXII Aukcja: Sztuka Dawna · 1 December 2026, 19:00
unframed1/8
Collection · Old art (before 1945)Unavailable

Georg Fischhof1859–1914

Rejtan - według Matejki

Currently unavailable
Date
1896
Technique
oil, canvas
Dimensions
200 x 600 cm
Signature and inscriptions

sygn., dat. i opisany p. d.: "G.FISCHHOF. Wien 896. n. Mat."

Provenance

kolekcja Ważnego - cesarskiego urzędnika na dworze Franciszka Józefa

od 1958 - kolekcja prywatna, Australia

2009 - depozyt Muzeum Narodowego w Krakowie

od 2012 - kolekcja prywatna w depozycie Muzeum Zamojskiego w Zamościu

Object ID
2475

Description

Obraz wystawiany:

- Rozmowy niedokończone - Wokół „Rejtana” Jana Matejki , Muzeum Narodowe w Krakowie, Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach, Kraków luty - maj 2012.

- Muzeum Zamojskie w Zamościu (wystawa stała)

Obraz opisany i reprodukowany:

„Cenne, bezcenne / utracone”, nr 4 (65), Ośrodek Ochrony Zbiorów Publicznych, Narodowa Instytucja Kultury, Warszawa 2010, s. 22-25 (il. barwne).

Imponujące dzieło znanego austriackiego artysty stanowi malarski komentarz do jednego z najbardziej znanych obrazów Jana Matejki. Oferowana kompozycja jest wyjątkowa pod wieloma względami. Tematycznie - to intrygujące, momentami bardzo dosłowne przeniesienie scen z płótna Matejki - obraz nie jest jednak kopią pełnowymiarową. Fischhof nadał kompozycji oryginalny, autorski rys poprzez nowe postaci i elementy towarzyszące. Maria Romanowska-Zadrożna w artykule poświęconym obrazowi szczegółowo opisuje: „Elementy obrazu Matejki zostały twórczo wykorzystane przez Fischhofa. Obie grupy umieszczone na skrajach płótna są dosłownymi cytatami - kopiami z dzieła Jana Matejki »Rejtan - Upadek Polski«, środek obrazu wypełniła kompozycja oryginalna, rozchodząca się symetrycznie na boki, jakby widziana quasi-rybim okiem, którą zaludniły postacie powołane z imaginacji austriackiego artysty. W środku obrazu została umieszczona loża z 5 postaciami: mężczyzną w mundurze siedzącym pośrodku z dwiema damami po bokach i dwiema kolejnymi stojącymi za nim. Pod lożą stoi szlachcic ujęty z profilu, który prawą rękę wznosi w górę, a lewą ściska szablę poniżej rękojeści. Przed nim stoją dwa fotele w stylu Ludwika XV; prawy (w ujęciu heraldycznym) jest pusty, na lewym siedzi mężczyzna we fraku, który pokazuje pismo dyskutującym z nim szlachcicem w delii. W prawo i na lewo od nich widać większe i mniejsze grupki mężczyzn zatroskanych nad losem Polski.”

Warto zwrócić uwagę na datę powstania i narodowość artysty. Fischhof malował dużo dla austriackiej arystokracji, zajmował się także dekoracją wnętrz. Co ciekawe, posługiwał się kilkoma pseudonimami (m. in. J. Claiton, Ducat lub Johann Wagner). Urodzony w Wiedniu malarz podjął się realizacji zamówienia o mocnym ładunku historycznym. Tym bardziej jest to interesujące, że Austro-Wegry były jednym z zaborców. Polska tematyka i postać Rejtana - symbolu oporu wobec najeźdźcy - nie była więc motywem oczywistym. Co więcej, opisywany obraz powstał zaledwie trzydzieści lat po pierwowzorze i zaledwie trzy lata po śmierci Matejki. Trzeba pamiętać, że „Rejtan” polskiego malarza został zakupiony przez cesarza Franciszka Józefa w 1867 roku. W Wiedniu (i nie tylko) był więc eksponowany i dobrze znany tamtejszej elicie. XIX-wieczna kompozycja Georga Fischhofa jest ówczesną reinterpretacją tamtego motywu. O uznaniu Matejki przez Fischhofa świadczy fakt wyraźnego zaakcentowania fragmentu jego nazwiska przy sygnaturze (skrót „n.” – „namens” - imieniem, w imieniu; skrót „Mat.” - Matejko).

Omawiane dzieło bez wątpienia jest kolekcjonerskim unikatem. Ten fakt dodatkowo potwierdza obecność w depozytach muzealnych, wystawach i publikacjach.

About the artist

Georg Fischhof 1859–1914

Artist page