LX Aukcja: Alfred Lenica. Światokształty - 22.10.2026 g.19:00

Zanim stał się jednym z najważniejszych przedstawicieli powojennej abstrakcji w Polsce, przez lata był zawodowym skrzypkiem, a malarstwa uczył się prywatnie w Poznaniu. Muzyczne doświadczenie nie jest jedynie ciekawostką biograficzną: w jego dojrzałych kompozycjach rytm, tempo, powtórzenie, działają równie istotnie jak kolor czy linia. Prezentowany na aukcji katalog prac na papierze ukazuje artystyczną drogę Lenicy - od figuracji, pejzażu i martwej natury po kompozycje, w których motyw ustępuje miejsca autonomicznej grze form.
Niezwykle istotnym momentem w biografii Lenicy były lata wojny i kontakt z krakowskim środowiskiem awangardowym, do którego zbliżył się m.in. za pośrednictwem Jerzego Kujawskiego. Po wojnie, już w Poznaniu, współtworzył w 1947 roku grupę 4F+R - Forma, Farba, Faktura, Fantastyka + Realizm - jedno z ważnych środowisk powojennej nowoczesności. W tym czasie coraz wyraźniej interesowały go surrealizm, automatyzm i możliwości wynikające z częściowego oddania obrazu przypadkowi. Symbolem tych poszukiwań stała się kompozycja „Farby w ruchu” z 1949 roku, wskazywana jako pionierski przykład polskiego taszyzmu (rozlana farba spływała po ustawionym pionowo podłożu, a właściwości materiału stawały się "współtwórcą" kompozycji).
W oferowanych pracach dobrze widać, że Lenica nie porzucał wcześniejszych doświadczeń, lecz stopniowo je przekształcał. Obrazy z lat 40.: „Abstrakcja geometryczna”, „Stóg”, „Owoce”, a także pejzaże oraz kameralne sceny figuralne pozwalają zobaczyć artystę jeszcze blisko świata rozpoznawalnych motywów, ale już zainteresowanego syntezą, deformacją, rytmem płaszczyzn i samodzielną rolą koloru. Z kolei prace „Przemiany”, „Przeobrażenie” czy kompozycje datowane na 1965 rok pokazują stylistykę w pełni rozwiniętą: płynne, organiczne struktury, gwałtowne kontrasty oraz napięcie między spontanicznym gestem, a późniejszym porządkowaniem obrazu.
Szczególne znaczenie w tym zestawie odgrywa papier - dawał Lenicy szybkość i swobodę eksperymentu. Właśnie w rysunkach, akwarelach, gwaszach i temperach łatwo prześledzić przechodzenie od obserwacji do abstrakcji. W pierwszej połowie lat 50., w okresie dominacji socrealizmu, Lenica nadal rozwijał abstrakcyjne cykle na papierze. Dlatego niewielki format nie powinien być traktowany jako margines jego oeuvre: w wielu przypadkach to właśnie prace na papierze najczytelniej odsłaniają mechanizm jego myślenia - od pierwszego impulsu, przez reakcję na przypadkowy układ plam, po ostateczne połączenie kompozycji linią.
Aukcja obejmuje nie tyle zbiór wariantów jednego stylu, ile przekrój przez warsztat i wyobraźnię Lenicy. Datowane prace z 1965 roku należą do czasu pełnej dojrzałości artysty - roku, w którym oficjalnie dołączył do II Grupy Krakowskiej i uczestniczył w „Cricotage” Tadeusza Kantora. Wczesne realizacje pozwalają natomiast zobaczyć, z czego ten język wyrastał. Razem tworzą interesującą dla kolekcjonera narrację: od przedmiotu i pejzażu ku obrazowi, który nie opisuje świata, lecz proponuje własny - zbudowany z rytmu, materii, gestu i koloru.
Zachęcamy do zapoznania się z przygotowaną ofertą.
