Menu
Zamówienie

Pronaszko Zbigniew (1885-1958)

Zbigniew Pronaszko urodził się w 1885 roku, zmarł w 1958 roku.

Zbigniew Pronaszko był jednym z głównych przedstawicieli formistycznej awangardy (lata  1917-1922) i nurtu kolorystycznego (lata 30. i 40. XX wieku), malarzem, rzeźbiarzem, scenografem. Studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Kijowie, krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (m. in. u Jacka Malczewskiego i Teodora Axentowicza). Podczas licznych podróży zwiedził Florencję, Paryż, Wiedeń, Monachium. Tematem jego malarstwa były sceny rodzajowe, pejzaże, akty, portrety. Zajmował się również rzeźbą. Początkowo na postawę artystyczną Pronaszki wpływało symboliczne malarstwo Malczewskiego. Jako formista nawiązywał do Cézanne’a i estetyki kubizmu, łącząc je z polską sztuką średniowieczną i podhalańskim malarstwem naiwnym. Dla Pronaszki forma dzieła była niezwykle ważna. Zgodnie z założeniami kubizmu akcentował płaskość obrazu, niwelował iluzję głębi przestrzennej w obrazie poprzez przedstawianie różnych fragmentów rzeczywistości z kilku punktów widzenia i odległości. W jego obrazach dominują błękity i brązy, zgeometryzowane kształty o rytmicznych układach kompozycyjnych. Artysta stworzył także nowatorską formułę rzeźby formistycznej, charakteryzującą się dynamiczną rytmiką rozczłonkowanych brył. W 1925 roku artysta zwrócił się w kierunku koloryzmu (zestawiał ze sobą barwy intensywne, często kontrastowe tony ciepłe i zimne). Wspólnie z bratem Andrzejem Pronaszką i Tytusem Czyżewskim był pomysłodawcą wystaw Niezależnych w Krakowie, które były wyrazem sprzeciwu wobec dominującej pozycji Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka” i pragnieniem odcięcia się od artystycznej formacji Młodej Polski. Zbigniewa Pronaszkę uważa się za teoretyka formizmu. Jego artykuł „Przed wielkim Jutrem”, opublikowany na łamach czasopisma „Rydwan” w 1914 roku stał się manifestem młodej sztuki. Artysta był współzałożycielem awangardowej grupy Ekspresjoniści Polscy (od 1919 r. Formiści). Zajmował się także scenografią i pracą dydaktyczną (wykładał w Wolnej Szkole Malarstwa Ludwiki Mehofferowej w Krakowie i na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie). Pronaszko był członkiem Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, z którym wystawiał swoje prace. Brał udział także w ekspozycjach grupy Zero, Nowej Generacji i Zwornika. Obrazy Pronaszki wystawiane były w kraju (np. Kraków, Lwów) i poza jej granicami (m. in. w Paryżu, Wiedniu, Stanach Zjednoczonych, Sztokholmie i Wenecji). Indywidualne wystawy artysty odbyły się w warszawskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w 1922 i 1957 r. Został wyróżniony złotym medalem za malarstwo na Międzynarodowej Wystawie „Sztuka i Technika” w Paryżu (1937 r.), Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1954), Orderem Sztandaru Pracy I klasy i Nagrodą Państwową I stopnia (1955).

 

Polski Dom Aukcyjny Wojciech Śladowski