Menu
Zamówienie

Potworowski Tadeusz Piotr (1898-1962)

Tadeusz Piotr Potworowski urodził się 14 czerwca 1898 roku w Warszawie, zmarł 24 kwietnia 1962 roku w tym samym mieście.

Wpływowa postać polskiej sztuki współczesnej: malarz, scenograf, pedagog. Nauki pobierał w szkołach Emiliana Konopczyńskiego i Kazimierza Jeżewskiego. W Moskwie był uczniem polskiego gimnazjum. Tadeusz Potworowski początkowo studiował na Politechnice Warszawskiej (Wydział Architektury), następnie w szkole malarstwa Konrada Krzyżanowskiego, z której przeniósł się do Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Formalnie artysta nie został przyjęty na uczelnię, kontynuował jednak swoją edukację w pracowni malarstwa Józefa Pankiewicza. Po wyjeździe do Paryża wspólnie z członkami Komitetu Paryskiego, Pankiewicz kształcił się jeszcze w tamtejszym oddziale krakowskiej ASP. Przez pewien czas studiował również w pracowni Fernanda Légera.

Wpływ na malarstwo Tadeusza Piotra Potworowskiego miało środowisko École de Paris. Duże znaczenie wywarła również sztuka abstrakcyjna oraz twórczość europejskich malarzy (m. in. Pierre’a Bonnard, Henri Matisse’a, Francisa Bacona). Pozostając otwartym na poszukiwania artystyczne i związaną z nią różnorodność, Potworowski wypracował rozpoznawalny styl malarski. Głównymi tematami w twórczości artysty były portrety we wnętrzu i pejzaże. W jego pracach pojawiają się również widoki morskie, martwe natury, akty, sceny rodzajowe, kompozycje figuralne. Urszula Leszczyńska charakteryzuje: „we wczesnym okresie paryskim zachował mocno zaznaczoną, ostro wyciętą konturem formę przedmiotów i skłonność do dekoracyjnego traktowania płaszczyzny barwnej, wzorując się na sztuce Matisse’a”. W kolejnych dekadach zajmował się problematyką światła (jedną z istotniejszych w jego pracy twórczej), zagadnieniem przenikania barw, tworzył kompozycje wielopostaciowe czy widoki wnętrz nawiązujące do twórczości Williama Hogartha. Druga połowa lat 40. określana jest jako „zielony okres” w malarstwie Potworowskiego. Zaznacza się on popularnością tematyki pejzażowej. Sztuka abstrakcyjna, znamienna dla artysty, stała się szczególnie obecna w jego malarstwie od 1949 roku i momentu związania się ze środowiskiem Bath Academy of Art. Charakterystyczne dla pejzaży stało się ujęcie syntetyczne, jako przedstawianie krajobrazu z różnych punktów, „operując w kompozycji fragmentami zapamiętanych wrażeń wizualnych […]”. W latach 50. uwaga artysty skupia się uproszczeniu form wypowiedzi artystycznej („zawężeniu gamy chromatycznej”) i kompozycjach geometrycznych. Na początku kolejnej dekady pojawiają się kompozycje figuralne i abstrakcyjne (zbliżone do prac Jana Lebensteina).

Malarstwo olejne, choć stanowiło podstawę twórczej wypowiedzi artysty, pozostawało tylko jedną z jej form. Tadeusz Piotr Potworowski w swoim bogatym dorobku pozostawił liczne prace rysunkowe, tekę litografii, poświęconą Edgarowi Allanowi Poe, gwasze, akwarele, w których powtarza się motyw kobiecy czy kompozycje przestrzenne. Artysta pracował jako scenograf (pierwsza powstała dla przedstawienia Teatru Cricot w Krakowie w 1936 roku). Współpracował także z londyńską sceną w Nottinghill Gate, Teatrem Polskim i Nowym w Poznaniu, warszawskim Teatrem Współczesnym, Teatrem Rozmaitości we Wrocławiu i Teatrem im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach. Potworowski publikował artykuły i teksty literackie (m. in. "Głosie Plastyków" czy miesięczniku "Nowa Polska").

Po powrocie do Polski w 1930 roku artysta zamieszkał w majątku rodzinnym żony Magdaleny Mańkowskiej w Rudkach koło Poznania. Stało się ono miejscem spotkań środowiska artystycznego i takich jego osobistości, jak przykładowo Helena i Jan Cybisowie, Ludwik i Jacek Pugetowie czy Tytus Czyżewski. Malarz uczestniczył w działaniach wojennych. W 1917 roku przyłączył się do I Pułku Ułanów (później Ułanów Krechowieckich), brał udział w kampanii bolszewickiej i kampanii wrześniowej II wojny światowej. W 1940 roku wyjechał do Szwecji, a trzy lata później znalazł się w Wielkiej Brytanii, gdzie pozostawał w kontakcie z polskim i angielskim środowiskiem artystycznym. Potworowski należał do stowarzyszenia London Group oraz Royal West of England Academy of Art w Bristolu. Był członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków. W 1958 roku wrócił do ojczyzny i przyjął posadę profesora zwyczajnego w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu. Na początku lat 60. rozpoczął pracę na Wydziale Malarstwa Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku.

Bogaty dorobek wystawienniczy Potworowskiego obejmuje m. in. ekspozycje w Instytucie Propagandy Sztuki w Warszawie, poznańskim „Salonie 35”, w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych i Domu Plastyków czy Muzeum Miejskim w Bydgoszczy. Wystawy indywidualne odbyły się w latach 60. w Muzeum Narodowym w Krakowie i Poznaniu. Tadeusz Piotr Potworowski prezentował swoje kolekcje również za granicą, przykładowo w Paryżu w Salonie Niezależnych (debiut – 1926 rok), Galerie Zak, na Międzynarodowej Wystawie Sztuka i Technika (srebrny medal – 1937 rok), w Nowym Jorku, Londynie, Genewie czy Brukseli.

Bibliografia: Słownik Artystów Polskich, tom VII, Polska Akademia Nauk, Instytut Sztuki, Warszawa 2003

Polski Dom Aukcyjny Wojciech Śladowski